Το χρονικό της κυπριακής καθόδου στον Άδη

Η γερμανική εκδίκηση, οι ευθύνες της Λευκωσίας και το άγριο παρασκήνιο μιας καταστροφικής σύγκρουσης.

Βρυξέλλες, Νίκος Μπέλλος

Σε απίστευτη περιπέτεια, με τεράστιες επιπτώσεις για την οικονομία της, έχει μπει τις τελευταίες μέρες η Κύπρος, η οποία, εγκλωβισμένη από ορισμένους εταίρους, προσπαθεί απεγνωσμένα να απεμπλακεί, αλλά τα περιθώρια που έχει είναι ανύπαρκτα.




Η Λευκωσία πληρώνει σήμερα και δικά της λάθη, αφού η προηγούμενη κυβέρνηση χειρίστηκε πολύ άσχημα την κρίση, ενώ η νέα πολιτική ηγεσία «παγιδεύτηκε» από το Βερολίνο και τους δορυφόρους του με την ανοχή των υπόλοιπων εταίρων και κορυφαίων θεσμικών οργάνων.
Ήταν γνωστό εδώ και πολύ καιρό ότι οι Γερμανοί είχαν βάλει στο στόχαστρο το χρηματοπιστωτικό σύστημα της Κύπρου, με το επιχείρημα ότι χρησιμοποιείται ως «πλυντήριο» για το ξέπλυμα βρόμικου χρήματος Ρώσων ολιγαρχών. Απλώς περίμεναν την ευκαιρία προκειμένου να υλοποιήσουν το σχέδιό τους.

Μοιραία καθυστέρηση
Το ολέθριο λάθος της προηγουμένης κυβέρνησης είναι ότι άργησε απελπιστικά να ζητήσει τη στήριξη των εταίρων, προφανώς γιατί ο πρώην Πρόεδρος Δημήτρης Χριστόφιας πίστεψε ότι θα πείσει τη Μόσχα ή το Πεκίνο να αγοράσουν τις προβληματικές από το «κούρεμα» των ελληνικών ομολόγων κυπριακές τράπεζες. Εάν το κυπριακό αίτημα στήριξης είχε υποβληθεί αμέσως μετά το «κουρεμα» του ελληνικού χρέους, τον Μάρτιο του 2012, δεν θα είχαμε φτάσει στο σημερινό αδιέξοδο. Μάλιστα η ίδια η Επιτροπή είχε προτείνει τότε στην Κύπρο να ζητήσει στήριξη.
Εάν το είχε κάνει, η στήριξη θα ήταν μικρότερη και οι όροι λιγότερο επώδυνοι, γιατί, εκτός των άλλων, η Ευρωζώνη δεν είχε την εποχή εκείνη τους αμυντικούς μηχανισμούς που διαθέτει σήμερα, με αποτέλεσμα να ανησυχεί (σήμερα) πολύ λιγότερο για ένα ντόμινο της κρίσης. Η κυπριακή οικονομία συνέχισε να επιδεινώνεται το 2012, με αποτελέσμα να έχει φτάσει τους τελευταίους δύο-τρεις μήνες στα όρια της στάσης πληρωμών.
Η αποχώρηση του Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ από την προεδρία του Εurogroup, τον Ιανουάριο, και η τοποθέτηση στη συγκεκριμένη θέση ενός άσημου Ολλανδού υπουργού Οικονομικών, αλλά απολύτως ελεγχόμενου από το Βερολίνο, άνοιξε το δρόμο για το γερμανικό σχέδιο διάλυσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος της Κύπρου.
Στις 16 Μαρτίου οργανώθηκε το τέλειο «έγκλημα» με την απόφαση του Εurogroup να στηρίξει μεν την Κύπρο με 10 δισ. ευρώ, υπό την προϋπόθεση όμως ότι η Λευκωσία θα βρει κι αυτή άλλα 5,8 δισ. ευρώ.

Εκβιαστικό δίλημμα
Ο νέος Πρόεδρος της Κύπρου Νίκος Αναστασιάδης βρέθηκε τη μοιραία εκείνη νύχτα ενώπιον ενός τρομερού διλήμματος, έχοντας να επιλέξει μεταξύ του «ναυαγίου» και της στάσης πληρωμών της Κύπρου και της αποδοχής ενός γενναίου «κουρέματος» των καταθέσεων. Μάλιστα στη συνεδρίαση ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) Γκέοργκ Άσμουσεν (Γερμανός κι αυτός) με παγερό ύφος στράφηκε στον Κύπριο υπουργό Οικονομικών Μιχάλη Σαρρή λέγοντάς του ότι εάν δεν συμφωνήσει στο «κούρεμα», σταματάει η χρηματοδότηση των κυπριακών τραπεζών από την ΕΚΤ. Ο Κύπριος Πρόεδρος, που βρισκόταν σε διπλανή αίθουσα, απείλησε αρχικά με αποχώρηση της κυπριακής αντιπροσωπείας, ωστόσο στη συνέχεια, κάνοντας προφανώς δεύτερες σκέψεις αποδέχτηκε το «κούρεμα» των καταθέσεων, και μάλιστα από το πρώτο μέχρι τα 100.000 ευρώ κατά 6,75% και από τα 100.000 ευρώ και πάνω κατά 9,9%.
Η απόφαση για «κούρεμα» των πρώτων 100.000 ευρώ προκάλεσε σάλο σε ολόκληρη την Ευρωζώνη, δεδομένου ότι η κοινοτική νομοθεσία εγγυάται τις καταθέσεις μέχρι αυτό το επίπεδο από το 2008, οπότε ξέσπασε η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση.

«Καρφώνοντας» τον Αναστασιάδη
Η συμφωνία καταψηφίστηκε από την κυπριακή Βουλή και ταυτόχρονα οι εταίροι άρχισαν να αλληλοκατηγορούνται για την πατρότητα της πρότασης, ενώ στο τέλος τα «φόρτωσαν» στον κ. Αναστασιάδη, υποστηρίζοντας ότι δέχτηκε τη φορολογία των μικρών καταθετών, προκειμένου να αποφύγει ένα μεγαλύτερο του 9,9% «κούρεμα» των καταθέσεων των Ρώσων ολιγαρχών στην Κύπρο. Με άλλα λόγια, του προσάπτουν ότι το έκανε για να μην αποχωρήσουν από την Κύπρο οι μεγάλοι καταθέτες.
Τις τελευταίες ώρες η κυπριακή κυβέρνηση ψάχνει απεγνωσμένα εναλλακτική λύση. Η Λευκωσία καλείται να βρει ισοδύναμου αποτελέσματος μέτρα, δηλαδή έσοδα 5,8 δισ. ευρώ, διαφορετικά δεν πρόκειται να πάρει το δάνειο των 10 δισ. ευρώ. Από την άλλη, εάν «κουρέψει» τις καταθέσεις των Ρώσων, θα διαταράξει ανεπανόρθωτα τις σχέσεις της με τη Μόσχα και φυσικά θα σηματοδοτήσει και το τέλος του χρηματοπιστωτικού συστήματος της Μεγαλονήσου. Δεν είναι λίγοι μάλιστα αυτοί που θεωρούν ότι με το θόρυβο που ξέσπασε, με «κούρεμα» ή χωρίς «κούρεμα», οι Ρώσοι καταθέτες θα φύγουν.
Από την άλλη, η τρόικα, που βρίσκεται στη Λευκωσία κατ’ εντολήν του Βερολίνου, απορρίπτει διάφορες εναλλακτικές προτάσεις της Λευκωσίας, με το επιχείρημα ότι οι προτάσεις αυτές δεν διασφαλίζουν τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους, το οποίο, σύμφωνα με την απόφαση της 16ης Μαρτίου, το 2020 δεν θα πρέπει να ξεπερνάει το 100% του ΑΕΠ, από 150% του ΑΕΠ που εκτιμάται ότι θα φτάσει μετά τη χορήγηση του δανείου των 10 δισ. ευρώ.
Γερμανική ακαμψία
Πολλοί στην Κύπρο και στην Ελλάδα πίστεψαν ότι καταψηφίζοντας την απόφαση του Εurogroup η κυπριακή Βουλή θα υποχρέωνε το Βερολίνο να κάνει πίσω, ενώπιον του κινδύνου μετάδοσης της κρίσης στο σύνολο της Ευρωζώνης. Από την Τρίτη, που καταψηφίστηκε η απόφαση, μέχρι τώρα όχι μόνο δεν προέκυψε κάτι τέτοιο, αλλά διαπιστώνεται σκλήρυνση της στάσης της τρόικας, γιατί οι Γερμανοί γνωρίζουν ότι το πρόβλημα το έχει η κυπριακή κυβέρνηση, η οποία, έχοντας κλειστές τις τράπεζες από την περασμένη Δευτέρα, οδηγεί την οικονομία σε ασφυξία.
Οι Γερμανοί δεν θα έκαναν πίσω και για έναν άλλο, εξαιρετικά σημαντικό λόγο. Εάν έκαναν «εκπτώσεις» στην Κύπρο, θα άνοιγαν τον ασκό του Αιόλου για την Ιρλανδία, την Πορτογαλία, την Ισπανία και την Ελλάδα. Οι κυβερνήσεις των χωρών αυτών θα βρίσκονταν αντιμέτωπες με την οργή της κοινής γνώμης, η οποία θα τις κατηγορούσε ότι δέχτηκαν μια σκληρή λιτότητα χωρίς να αντιδράσουν.
Όλα δείχνουν ότι η Κύπρος θα βγει από αυτή την κρίση με σημαντικές απώλειες. Εκείνο που φαίνεται πολύ πιθανό είναι ότι ενώπιον της πανευρωπαϊκής κατακραυγής θα γλιτώσουν το «κούρεμα» οι μικροί καταθέτες.