Τα Χριστούγεννα της εξουσίας

Αναγκαστική προσαρμογή στο πνεύμα της κρίσης

Από την Κατερίνα Παναγοπούλου
Γιορτές στο κλεινόν άστυ προγραμματίζουν να περάσουν οι περισσότεροι πολιτικοί, ενώ η απάντηση που δίνουν σε όποιον τους ρωτάει πώς θα περάσουν τα Χριστούγεννα είναι φασόν: «Και να μπορούσα να φύγω, τέτοια εποχή δεν θέλω να προκαλώ». Στην καλύτερη περίπτωση, οι βουλευτές που εκλέγονται στην επαρχία σχεδιάζουν να συνδυάσουν την ανάπαυλα των εορτών με ταξίδι στις εκλογικές τους περιφέρειες, όπου θα μπορέσουν να βρεθούν και να συνομιλήσουν με τους ψηφοφόρους τους.



Στα επιτελεία των κομμάτων που στηρίζουν την κυβέρνηση διαμορφώνονται ήδη σχεδιασμοί για σεμνότητα και ταπεινότητα (αθάνατο καραμανλικό εύρημα!) στη διάρκεια των γιορτών. Ήδη κυβερνητικά στελέχη και βουλευτές ακολουθούν τη φτηνή μέθοδο της αποστολής ευχετήριων μηνυμάτων μέσω e-mail. Η κεντρική οδηγία είναι για εξόρμηση στην περιφέρεια και απευθείας επαφή με την κοινωνική βάση, πάντα στο πνεύμα της λιτότητας. Επομένως, εκτός μεγάλου απροόπτου, δεν θα δούμε υπουργούς σε χιονοδρομικά κέντρα, ούτε βουλευτές σε μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για ψώνια.
Αρχηγού παρόντος, τα περιθώρια γίνονται ασφυκτικά στενά για όσα κυβερνητικά στελέχη θα ήθελαν ένα πιο ευχάριστο γιορτινό ιντερμέδιο. Η κρίση υποχρεώνει τους επαγγελματίες της δημόσιας ζωής σε προσαρμογή στο πνεύμα των καιρών.
«Στο γραφείο του στην Αθήνα» θα βρίσκεται ο πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς, όπως χαρακτηριστικά μας είπε στενότατος συνεργάτης του, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Ευάγγελος Βενιζέλος σχεδιάζει να βρεθεί στην περιφέρειά του, τη Θεσσαλονίκη, όπου θα έχει επαφές με τοπικούς παράγοντες, ενώ ο τρίτος εταίρος της κυβέρνησης, ο Φώτης Κουβέλης, λέει αστειευόμενος σε φίλους και συνεργάτες όταν τον ρωτούν πού θα περάσει τις γιορτές: «Στη μαγευτική και εξωτική Κυψέλη!». «Στην Αθήνα για να γεμίσει μπαταρίες» θα μείνει και ο υπουργός Οικονομικών Γιάννης Στουρνάρας. Μόνος τυχερός φαίνεται να είναι ο πρόεδρος της αξιωματικής αντιπολίτευσης Αλέξης Τσίπρας, ο οποίος βρίσκεται ήδη στη Λατινική Αμερική.
Άλλες εποχές...
Και μπορεί φέτος ο μόνος ο οποίος πέρασε τα σύνορα να είναι ο Αλέξης Τσίπρας, ωστόσο μια αναδρομή σε προηγούμενα έτη μας θυμίζει τις ξένοιαστες στιγμές που περνούσαν τέτοια εποχή πολιτικοί αρχηγοί και βουλευτές.
Ενδιαφέρον παραπολιτικό σχόλιο –δεδομένων των μετέπειτα εξελίξεων– είχε γραφτεί στις 27 Δεκεμβρίου του 2002, όταν ο πρώην υπουργός Άκης Τσοχατζόπουλος έλεγε σε κοκτέιλ πάρτι προπαραμονή Χριστουγέννων «τόπο στα νιάτα!», έχοντας στο πλάι του να χαμογελάει την κόρη του Αρετή Τσοχατζοπούλου. Ο Άκης Τσοχατζόπουλος, που σήμερα βρίσκεται προφυλακισμένος, όπως επίσης και η σύζυγός του και η κόρη του, είναι αγαπημένος πρωταγωνιστής των ρεπορτάζ σχετικά με τις διακοπές της εξουσίας.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα το έτος 2003 και τα δημοσιεύματα εκείνων των Χριστουγέννων σχετικά με τις διακοπές του Άκη Τσοχατζόπουλου στην Πράγα. Όπως ανέφεραν τα «Νέα»: «Μοντέρνος, ωραίος και αεράτος, ο υπουργός Ανάπτυξης βρέθηκε στο jazz bar Reduta, το οποίο είχε κάνει διάσημο παλαιότερα με το σαξόφωνό του ο Μπιλ Κλίντον». Στο ίδιο δημοσίευμα αναφερόταν πως όταν ο πρώην υπουργός εισήλθε στο συγκεκριμένο μπαρ, δέχτηκε ένθερμους χαιρετισμούς από Έλληνες που είχαν βρεθεί στην ίδια πόλη, οι οποίοι με το που τον είδαν να μπαίνει του φώναζαν με ενθουσιασμό «γεια σου, υπουργέ μου!». Την ίδια χρονιά ο Γιώργος Παπανδρέου είχε βρεθεί στο Παρίσι, εκεί όπου περνούσε τις γιορτές και ο πρώην υπουργός (τότε επιφανής δικηγόρος, πανεπιστημιακός και επιστήθιος συνεργάτης του) Χάρης Παμπούκης. Ο τότε πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης, πάντως, πέρασε Χριστούγεννα στο γραφείο του, γράφοντας επιστολές και προσκαλώντας στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004 τους ξένους ομολόγους του.
Τα έθιμα του εκσυγχρονισμού
Η αλήθεια πάντως είναι ότι κάπως έτσι περνούσε σχεδόν κάθε χρονιά την περίοδο των εορτών ο πρώην πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης, ο οποίος αναδεικνύεται το πιο «σπασικλάκι». Είναι χαρακτηριστικό το 2000, όταν πέρασε Χριστούγεννα στο εξοχικό του στους Αγίους Θεοδώρους με τη σύζυγο και τις δύο κόρες του, γύρισε για να συνεχίσει κανονικά τη δουλειά του, έως και την παραμονή του νέου έτους, προκειμένου να μη διαχυθεί ένα εορταστικό κλίμα που θα έστελνε τους υπουργούς σε πολυήμερες διακοπές. Μάλιστα, σύμφωνα με δημοσιεύματα εκείνων των ημερών, και την τελευταία εργάσιμη μέρα πριν από τη νέα χρονιά είχε ορίσει σύσκεψη με θέμα την αναθεώρηση του Συντάγματος. Κάπως έτσι κυλούν κάθε χρόνο οι μέρες των γιορτών για τον Κ. Σημίτη, ο οποίος στην καλύτερη περίπτωση πηγαίνει σε καμιά γιορτή βουλευτή, φίλου ή συνεργάτη του. Όπως για παράδειγμα τα Χριστούγεννα του 1998, όταν είχε επιλέξει να πάει στη γιορτή του κ. Πρωτόπαπα, όπου βρισκόταν κόσμος πολύς, αρκετοί υπουργοί (Γιάννος Παπαντωνίου, Βάσω Παπανδρέου, Τάσος Μαντέλης, Κώστας Γείτονας), υφυπουργοί, οι Θ. Τσουκάτος και Ν. Θέμελης, ο διοικητής της Εθνικής Τράπεζας Θ. Καρατζάς, οι οποίοι διασκέδαζαν ως τις πρώτες πρωινές ώρες.
Οι βόλτες του Καραμανλή
με τη μνηστή του
Ένα χρόνο πριν, το 1997, οι εφημερίδες έγραφαν για τις ρομαντικές βόλτες που έκανε τα Χριστούγεννα ο τότε αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης Κώστας Καραμανλής «με τη μνηστή του, την κ. Νατάσα Παζαΐτη, την παραμονή των Χριστουγέννων στην αγορά της Θεσσαλονίκης», όπου, όπως περιέγραφαν τα ρεπορτάζ, κατέληξαν σε δισκοπωλείο, από το οποίο αγόρασαν δίσκους του Γιώργου Νταλάρα. Κατά τα άλλα, ο πρόεδρος της ΝΔ, πιστός στην παράδοση, και εκείνη τη χρονιά πέρασε από κεντρικό ουζερί της Αριστοτέλους, ήπιε τσίπουρα με διάφορους μεζέδες και αντάλλαξε ευχές με γνωστούς και αγνώστους, ενώ ανήμερα Χριστούγεννα πήρε τη «μνηστή του κ. Παζαΐτη» και πήγαν στο Μέτσοβο. Παρόμοιες ήταν οι γιορτές Χριστουγέννων που πέρασε το 2005, ως πρωθυπουργός πια, σε ψαροταβέρνα στη Ραφήνα, με τη διαφορά ότι δεν τον συνόδευε μόνο η κ. Παζαΐτη, που πλέον ήταν σύζυγός του, αλλά και τα δίδυμα παιδιά τους. Από την άλλη, την ίδια χρονιά, στην Αθήνα και στο σπίτι του με την οικογένειά του πέρασε τις ημέρες των Χριστουγέννων ο Γιώργος Παπανδρέου. Το βράδυ όμως της παραμονής εθεάθη στον «Διογένη», όπου τραγουδούσε η Πέγκυ Ζήνα, ενώ ανήμερα τα Χριστούγεννα παρακολούθησε το jazz κουαρτέτο της Paula West στο «Half Note». Στο κλεινόν άστυ και οικογενειακά πέρασαν τις εορταστικές μέρες τόσο η Αλέκα Παπαρήγα όσο και ο Αλέκος Αλαβάνος, ενώ, ως συνήθως, στην Αθήνα παρέμεινε και εκείνα τα Χριστούγεννα ο Κώστας Σημίτης.
Το ζεϊμπέκικο του ΓΑΠ
Και μια και αναφερθήκαμε στην παραμονή Χριστουγέννων του 2005, την οποία ο κ. Παπανδρέου πέρασε στην Πέγκυ Ζήνα, ακόμα μεγαλύτερο γλέντι είχε κάνει παραμονή Χριστουγέννων του 2004 στο κέντρο Αθηνών Αρένα, όπου λάμβανε χώρα η πολυδιαφημισμένη συνύπαρξη Νταλάρα-Ρέμου. Πρώτο τραπέζι πίστα μια μεγάλη παρέα έδειχνε να διασκεδάζει με την ψυχή της. Τα μπουκάλια με το κρασί και τις σαμπάνιες εναλλάσσονταν, ενώ τα καλάθια με τα γαρίφαλα έπεφταν βροχή. Γιώργος και Άντα Παπανδρέου μαζί με την κόρη τους Μαργαρίτα, Αντρίκος και Μαριάνθη, Νίκος και Αλεξία. Το τραπέζι του χριστουγεννιάτικου ρεβεγιόν πλαισίωναν τα ζεύγη Σήφη - Μίνας Βαλυράκη και Κώστα - Μπέτυς Σκανδαλίδη. Το κέφι απογειώθηκε λίγο πριν από τις 4 το ξημέρωμα, όταν η ορχήστρα άρχισε να παίζει το ξακουστό «Ζεϊμπέκικο της Ευδοκίας». Τότε ο κ. Παπανδρέου ανέβηκε στη σκηνή, με τους θαμώνες του κέντρου –όπως περιέγραφαν οι εφημερίδες– να τον επευφημούν, να του χτυπάνε παλαμάκια και να τον ραίνουν με εκατοντάδες άνθη… Σκηνικό που εικάζουμε ότι δεν θα επαναληφθεί (τουλάχιστον στο άμεσο μέλλον). Οι υπουργοί της ΝΔ, από την άλλη, ξεφάντωναν. Ο Μιχάλης Λιάπης είχε ταξιδέψει στο Κάιρο, ο Γιώργος Αλογοσκούφης στο Λονδίνο και ο Γιώργος Βουλγαράκης στην Αράχοβα. Σταθερή επιλογή της τότε δημάρχου Αθηναίων Ντόρας Μπακογιάννη ήταν το Καρπενήσι.
Κάλαντα υπό το βάρος
του Βατοπεδίου
Αντίθετα, πιο πρόσφατα, το 2008, φρένο στα εορταστικά σχέδια πολλών υπουργών έβαλε ο πολυαναμενόμενος ανασχηματισμός της κυβέρνησης Καραμανλή. Υπουργοί και στελέχη ματαίωναν τις προγραμματισμένες διακοπές τους στο εξωτερικό, περιμένοντας στωικά τις αποφάσεις Καραμανλή. Και μπορεί πέρυσι ο τέως πρωθυπουργός να πέρασε ξένοιαστα Χριστούγεννα στην Ελβετία για σκι με την οικογένειά του και το ζεύγος Βαληνάκη, αλλά εκείνη τη χρονιά, το 2008, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα των εφημερίδων, παρέμεινε έγκλειστος στο σπίτι της Ραφήνας, αποφεύγοντας ακόμη κι αυτές τις περίφημες... επιδρομές στα ταβερνάκια της περιοχής. Άλλωστε δεν βιαζόταν να κάνει ανασχηματισμό, όχι τουλάχιστον προτού κλείσει το θέμα της Προανακριτικής για το σκάνδαλο του Βατοπεδίου. Πάντως ο επίτιμος πρόεδρος της ΝΔ και εκείνη την παραμονή Πρωτοχρονιάς είχε πάει στον Ελευθερουδάκη για να αγοράσει βιβλία.
«Ασκήσεις εξουσίας», από την άλλη, ήταν ο τίτλος ρεπορτάζ των «Νέων» στις 27/12/2008, το οποίο αναφερόταν στον Γιώργο Παπανδρέου: «Τα γεγονότα των τελευταίων εβδομάδων, συν η πανθομολογούμενη ανικανότητα της κυβέρνησης να αντιμετωπίσει την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί, επέβαλαν στον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ να αλλάξει το συνηθισμένο γι’ αυτή την εποχή, πρόγραμμά του και να παραμείνει στην πρωτεύουσα. Αυτό του επιτρέπει να αξιοποιήσει το χρόνο που διαθέτει και να έχει επαφές με τους συνεργάτες του, στο πλαίσιο της καλύτερης προετοιμασίας του Κινήματος για τη χρονιά που έρχεται, η οποία, όπως όλα δείχνουν, θα είναι χρονιά εκλογών. Παράλληλα, θα επιχειρήσει την εβδομάδα που έρχεται, και πριν από την Πρωτοχρονιά, να έχει ξεχωριστές συναντήσεις με τη γραμματέα του ΚΚΕ Αλ. Παπαρήγα και τον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ Αλ. Αλαβάνο, προκειμένου να εξεταστεί η κατάσταση που διαμορφώνεται στη χώρα, και αν είναι δυνατόν να υπάρξει συντονισμένη δράση της αντιπολίτευσης για την επίτευξη κοινωνικής ειρήνης στη χώρα».
Το συμπέρασμα είναι ότι η κρίση άλλαξε πολλά και ανάμεσά τους τις χριστουγεννιάτικες συνήθειες των πολιτικών. Αυτό που δεν αλλάζει είναι η επιμονή στην επικοινωνιακή διαχείριση ακόμα και των επιλογών τους για το πώς θα περάσουν τις γιορτές. Όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν, κάνουν αυτό που θέλουν. Όταν το αγριεμένο πλήθος καραδοκεί, κάνουν ό,τι νομίζουν ότι τους σώζει.