Μαστροπαύλος Νίκος Γ.
Τα όρια της ευδαιμονίαςΤο ταξίδι, ένας καινούργιος κόσμος, είναι ένα όνειρο που αρχίζει από τον νου μας, από το κρεβάτι μας, από το σπίτι μας. Υπάρχει αρχή αλλά δεν υπάρχει τέλος. Το ταξίδι έρχεται και ξανάρχεται σε όλον τον βίο. Ακόμη και αν δεν πραγματοποιηθεί. Και η προσμονή
του ταξιδιού είναι ένα ενδιαφέρον κομμάτι του ταξιδιού, που σβήνει όμως από τις αναμνήσεις του ταξιδιού όταν πραγματοποιηθεί. Αλλά αν τελικά δεν πραγματοποιηθεί, μένει ένα κομμάτι, η προσμονή του ταξιδιού. Είναι όλα αυτά τερτίπια της τέχνης του ταξιδιού, μιας από τις δυνατές εμπειρίες της ζωής μας.
Το ταξίδι στο Ντουμπάι είναι η επιτομή της τέχνης του ταξιδεύειν. Ο Αλέν ντε Μποτόν στο βιβλίο του «Η τέχνη του ταξιδιού» γράφει: «Κι όμως, η τέχνη του ταξιδιού φαίνεται να θέτει εκ φύσεως ορισμένα επίμονα ερωτήματα που δεν είναι απλά και ασήμαντα και των οποίων η διερεύνηση μπορεί ίσως να μας προσφέρει κάποια ταπεινά μέσα ώστε να κατανοήσουμε καλύτερα τι εννοούσαν οι αρχαίοι έλληνες φιλόσοφοι με την υπέροχη λέξη ευδαιμονία».
Στο ταξίδι στη σταρ των Ενωμένων Αραβικών Εμιράτων υπάρχει αυτή η ευδαιμονία και μάλιστα σε αυξημένες δόσεις αφού την εισπράττεις αναπάντεχα. Πιστεύεις ότι σε φτιαχτή πόλη η απόλαυση θα είναι κι αυτή τεχνητή. Δεν είναι έτσι. Η ευδαιμονία εκεί είναι τέχνη. Οντως όλα φτιάχτηκαν για να προσφέρουν αυθεντικές απολαύσεις. Με το αζημίωτο βέβαια. Γι' αυτό ξεκινήσαμε με την προσμονή του ταξιδιού, το ελάχιστο δικαίωμα για όλους.
Για όσους προχωρήσουν στο κυρίως ταξίδι η απογείωση με την Emirates, την αεροπορική εταιρεία των Ενωμένων Αραβικών Εμιράτων, είναι πραγματική.
Η πιο ταιριαστή εισαγωγή στον κόσμο της ευδαιμονίας, αν μάλιστα αυτή γίνεται με το πιο πολυτελές, επιβατικό, αεροπλάνο που πετά γύρω από τη Γη, το «μυθικό» Airbus Α-300.
Με τα φτερά της φαντασίας
Αρχίζουμε από το τέλος, την πτήση της επιστροφής από το Ντουμπάι στην Αθήνα, ένα ευτυχισμένο τέλος της ταξιδιωτικής μας εμπειρίας. Το προοίμιο αυτής της εμπειρίας είναι βέβαια το Αεροδρόμιο του Ντουμπάι, που στήθηκε στη λογική της απόλαυσης του ταξιδιού. Και όταν φτάνεις, η υποδοχή σε αυτό το αεροδρόμιο είναι εντυπωσιακή με τις τυλιγμένες με ασημένιες ταινίες κολόνες, του «έναστρους» θόλους και τους ελεγκτές των διαβατηρίων με το τοπικό χρώμα, τις κατάλευκες κελεμπίες και τα μαύρα κεφαλομάντιλα. Αλλά οι αίθουσες αναχωρήσεων, των διακεκριμένων αλλά και των οικονομικών θέσεων, σε αφήνουν να σεργιανίσεις και σε φιλοσοφικούς διαδρόμους. Ο Αλέν ντε Μποτόν γράφει: «Η απήχηση όμως που έχει μέσα μας το αεροδρόμιο δεν εντοπίζεται σε κανένα άλλο σημείο τόσο συμπυκνωμένη όσο στις τηλεοπτικές οθόνες που κρέμονται από ψηλά και ανακοινώνουν τις αφίξεις και τις αναχωρήσεις των πτήσεων. Παρά την πλήρη έλλειψη καλλιτεχνικών προθέσεων, με την απλώς άρτια κατασκευή και τη λιτή γραμματοσειρά τους, αφήνουν εντελώς ασυγκάλυπτη τη συναισθηματική φόρτιση και τη φανταστική σαγήνη που προκαλούν. Τόκιο, Αμστερνταμ, Κωνσταντινούπολη, Βαρσοβία, Σιάτλ, Ρίο… Εμπεριέχουν ακέραιο τον ποιητικό απόηχο της τελευταίας αράδας του τζοϊσικού «Οδυσσέα», που όχι μόνο μας υπενθυμίζει σε ποια μέρη γράφτηκε το έργο, αλλά την ίδια στιγμή συμβολίζει κάτι εξίσου σημαντικό, το κοσμοπολίτικο πνεύμα πίσω από τη σύνθεσή του: «Τεργέστη, Ζυρίχη, Παρίσι».Στη «μαγική» οθόνη αναβόσβησε και η αναγγελία της δικής μας πτήσης για την Αθήνα, ένα ιδιαίτερο ταξίδι, αφού η Emirates (www.emirates.com/gr/greek/) γιόρταζε τα 16 χρόνια της παρουσίας της στην Ελλάδα με μία και μοναδική πτήση προς το «Ελευθέριος Βενιζέλος» με το πιο σύγχρονο και πολυτελές επιβατικό αεροσκάφος που πετά στον αιθέρα, το Airbus A-380. Η έξοδος μας βγάζει κατευθείαν στο δεύτερο πάτωμα του αεροπλάνου, όπου στην Business class μας υποδέχτηκε ένα εγκάρδιο «Καλημέρα!» Η Μαρία από την Καβάλα είναι μέλος του πολυεθνικού πληρώματος της καμπίνας, επικεφαλής του οποίου είναι η Χριστίνα. Η ελληνική νότα ήχησε ακόμη πιο δυνατή από τα ηχεία. Ο κυβερνήτης Κωνσταντίνος Πανέρης μας υποδεχόταν στο αεροσκάφος και μας ενημέρωσε ότι θα ανέβουμε κοντά στα 40.000 πόδια και θα πετάξουμε πάνω από τον κόλπο, το Μπαχρέιν, τη Σαουδική Αραβία, την Ιορδανία, τον Λίβανο, την «Κύπρο μας», τη Ρόδο και θα αρχίσουμε την κάθοδο για το «Ελευθέριος Βενιζέλος» πάνω από το Αιγαίο. Ο κ. Πανέρης μεγάλωσε στη Νότια Αφρική και κατάγεται από την Εύβοια και την Ικαρία, το νησί του μυθικού Ικαρου που έχει σκοπό κάποια στιγμή να προσγειωθεί μόνιμα.
Στο επάνω πάτωμα βρίσκονται η Business, με 76 θέσεις-μικρά δωμάτια με τραπεζάκι, μπαρ και θέση που γίνεται κρεβάτι και η first class με 14 θέσεις-μικρές σουίτες. Ανάμεσα στους δύο χώρους της Business υπάρχει χώρος με κανονικό μπαρ, ενώ στη first class υπάρχουν δύο ευρύχωρα μπάνια, αριστερά και δεξιά της ψηλής σκάλας που κατεβαίνει στο πρώτο πάτωμα όπου βρίσκεται το πιλοτήριο και τα 427 άνετα καθίσματα της οικονομικής θέσης.
Ακούω τη Μαρία να μιλά στους έλληνες δημοσιογράφους για τα πλεονεκτήματα της δουλειάς της και αναφέρει πρώτα απ' όλα ότι γνωρίζει τον κόσμο που δεν θα είχε αλλιώς τη δυνατότητα να το κάνει. Κοιτάζω δίπλα μου την «Οδύσσεια» σε μετάφραση Νίκου Καζαντζάκη και Ιωάννη Κακριδή που έχω ήδη βγάλει από την τσάντα μου μαζί με τη φωτογραφική μηχανή: «Τον άντρα, Μούσα, τον πολύτροπο τραγούδα μου, που πλήθος διάβηκε τόπους, αφού πάτησε της Τροίας το κάστρο το άγιο, και πολιτείες πολλές εγνώρισε, πολλών βουλές ανθρώπων, κι αρίφνητα τυράννια ετράβηξε στα πέλαγα η καρδιά του (…)»…
Στην οθόνη μπροστά εμφανίζεται η εικόνα που μεταδίδει η εξωτερική κάμερα, περίπου αυτή που βλέπουν και οι πιλότοι, καθώς το γιγαντιαίο αεροπλάνο πιάνει τα 285 χλμ. και βρίσκεται στον αέρα. Η Αθήνα απέχει 3.229 χλμ. και θα τα καλύψουμε σε τέσσερις ώρες. Προς το παρόν το αεροσκάφος βάζει πλώρη για τα 40.000 πόδια (12.000 μέτρα περίπου) και κάνει μια μεγαλόπρεπη στροφή πάνω από το λιμάνι του Ντουμπάι και μετά πάνω από τον Κόλπο. Αριστερά διαγράφονται μέσα στην αχλύ τα ψηλά κτίρια του Ντουμπάι και ανάμεσά τους ο πύργος Μπουρτζ Χαλίφα που είχαμε ανέβει την προηγούμενη ημέρα. Τότε ήμασταν πολύ ψηλά, αλλά τώρα ψηλότερα…
Οταν κοιτάς από το ψηλότερο κτίριο στη Γη…
Στο Ντουμπάι αρέσουν τα ρεκόρ, τα ψηλά και τα μεγάλα. Ορισμένα, όπως το μεγαλύτερο βραχιόλι στην είσοδο της «χρυσής αγοράς», είναι ανούσια. Κάποια άλλα, όπως το μεγαλύτερο ενυδρείο μέσα στο Bubai Mall, είναι ενδιαφέροντα και κάποια άλλα, όπως το ψηλότερο εστιατόριο στο ψηλότερο ξενοδοχείο «Burj Al Arab», είναι εντυπωσιακά. Αλλά το πιο επιβλητικό από όλα είναι το ψηλότερο κτίριο στον πλανήτη, ο Μπουρτζ Χαλίφα, 828 μέτρα ψηλός, που φέρει το όνομα του επικεφαλής των Ενωμένων Αραβικών Εμιράτων Χαλιφά μπιν Ζαγέντ αλ Ναγιάν, σεΐχη του Αμπου Ντάμπι.Μπροστά στον πραγματικό ουρανοξύστη των 160 ορόφων απλώνεται ένα εντυπωσιακό σιντριβάνι, λίμνη ολόκληρη, ένα θέατρο χρωμάτων που δίνει παράσταση κάτω από τον δυνατό ήλιο. Προετοιμάζεσαι να περάσεις μια μικρή δοκιμασία μέσα στον συνήθως πλήρη επιβατών ανελκυστήρα ως τον 124ο όροφο, όπου υπάρχει το ψηλότερο παρατηρητήριο όπου μπορούν να ανεβούν οι επισκέπτες. Η διαδρομή όμως διαρκεί όσο και σε ένα συνηθισμένο κτίριο, αφού το ασανσέρ διατρέχει δέκα μέτρα το δευτερόλεπτο.
Από εδώ πάνω το υαλόφραχτο παρατηρητήριο, σχεδόν στη ρότα μικρού αεροπλάνου, η πόλη εμφανίζει τον πραγματικό χαρακτήρα της, κάτι σαν παιδικό παιχνίδι που έστησε σε στιγμές έμπνευσης ένα παιδί στην αμμουδιά. Πολύ ψηλά, σύγχρονα κτίρια από ατσάλι και γυαλί και χαμηλά παλάτια με παραδοσιακές πινελιές της αραβικής γραφής, με κάποια τζαμιά σπαρμένα ενδιαμέσως. Σε αυτό το ανοιχτό πολυτεχνείο, μουσείο μοντέρνας αρχιτεκτονικής, δεν υπάρχουν ενδιάμεσες καταστάσεις. Ή πενήντα και όροφοι ή δύο όροφοι. Μόνο στο παραδοσιακό κέντρο της πόλης, εκατέρωθεν του φημισμένου καναλιού (Dubai Creek), υπάρχουν συνηθισμένα κτίρια.
Downtown στο (κοντινό) παρελθόν
Στο παραδοσιακό κέντρο του Ντουμπάι καταλήγει ο τυπικός γύρος της πόλης. Απλώνεται γύρω από το Κανάλι - ήταν γνωστό και στους αρχαίους Ελληνες ως ποταμός Ζάρα - και χωρίζει την πόλη στη μέση. Παλιά εισχωρούσε κάπου 14 χλμ. στην ενδοχώρα. Τώρα δημιουργεί δύο όχθες όπου όλο και προστίθενται ψηλά και μοντέρνα κτίρια που τη νύχτα δημιουργούν φαντασμαγορικές εικόνες, κοντράστ με τις παραδοσιακές αγορές, τα τεμένη και τα ξύλινα σκαριά άλλων εποχών που κυκλοφορούν αποκλειστικά στο Κανάλι. Υπάρχουν σκάφη-λεωφορεία που συνδέουν τις δύο όχθες, πλωτά εστιατόρια και εμπορικά καράβια που φορτώνουν από εδώ εμπορεύματα που φτάνουν με μεγάλα φορτηγά στο λιμάνι του Ντουμπάι και μεταφορτώνονται με την πλάτη σε αυτά και ταξιδεύουν ως το Πακιστάν και την Ινδία.Η θάλασσα κρατά σπουδαιότερο ρόλο στη ζωή του Ντουμπάι απ' ό,τι η έρημος. Παλιότερα μάλιστα το απέραντο γαλάζιο ήταν η αποκλειστική πηγή ζωής με την αλιεία των μαργαριταριών. Στο μοναδικό μουσείο της πόλης, που στεγάζεται στο φρούριο Αλ Φαχίντι στην όχθη του Καναλιού, το παλαιότερο κτίριο της πόλης του 1787, η μεγαλύτερη αίθουσα είναι εντυπωσιακά διαμορφωμένη για να περιγράφει τη ζωή στη θάλασσα, τη ναυπήγηση των σκαφών, τους βουτηχτές που μάζευαν τα μαργαριτοφόρα όστρακα και άλλες δραστηριότητες. Πολλές τέτοιες διαδοχικές αίθουσες παρουσιάζουν πολύ παραστατικά και άλλες εικόνες της ζωής στις όχθες του Καναλιού, τα εμπορικά καταστήματα, τα εργαστήρια, τα σπίτια. Ζωντανές εικόνες της παραδοσιακής ζωής που έχουν επιβιώσει από το παλιό, ήσυχο ψαροχώρι στο σύγχρονο Ντουμπάι μπορεί ο περιηγητής να μαζέψει αν πάρει το τοπικό θαλάσσιο ταξί «άμπρα» και περάσει απέναντι στην παλιά αγορά.
Χρώματα, αρώματα και λάμψη της Ανατολής
Πατάτε στην αποβάθρα της συνοικίας Ντέιρα, διασχίζετε τον δρόμο και βρίσκεστε αντιμέτωποι με μια επίθεση στις αισθήσεις σας, σε έναν πολύχρωμο κόσμο που ευωδιάζει μπαχαρικά και λιβάνι. Οι λίγες ελληνικές λέξεις των πωλητών πέφτουν αμέσως καθώς το μάτι χαϊδεύει τα πολύχρωμα σακιά με λιβάνι, κάρδαμο, αυθεντικό τσίλι, τζίντζερ, αποξηραμένα λουλούδια και φρούτα, ξηρούς καρπούς, κάθε είδους βότανο και μυριστικό. Η αγορά είναι σκεπαστή και διαθέτει και άλλα καταστήματα με υφάσματα, ρούχα, παπούτσια και άλλα προϊόντα. Η περιήγηση σε αυτή την αγορά ολοκληρώνεται με τον δροσιστικό χυμό φρέσκιας καρύδας, απευθείας με το καλαμάκι από την «καρδιά» του καρπού της ερήμου, από το μαγαζάκι στην είσοδό της. Μετά από τη μια αγορά υπάρχει κάποια άλλη και ο χρυσός και το Ντουμπάι πάνε μαζί. Η αγορά χρυσαφικών είναι πράγματι εκτυφλωτική. Τόνοι καλής ποιότητας χρυσού 22 καρατίων, σμιλεμένου σε χρυσαφικά κάθε είδους, μεγέθους και βάρους, συσσωρεύονται στις βιτρίνες εκατοντάδων χρυσοχοείων που και μόνο αυτή η αγορά - τόσο ταιριαστή με το πνεύμα της πόλης - αποτελεί μαγνήτη για μια κατηγορία επισκεπτών του Ντουμπάι. Οι αγορές όμως είναι η ψυχή της πόλης. Και οι σύγχρονες, όπως το εντυπωσιακό Dubai Mall, έχουν τη νότα του παραδοσιακού σουκ. Αυτό το ατέρμον εμπορικό κέντρο με τα 1.200 καταστήματα, απέναντι από τον Μπουρτζ Χαλίφα, αρχίζει με όλες τις μεγάλες διεθνείς φίρμες σε ρούχα, παπούτσια, αξεσουάρ, αρώματα, ηλεκτρονικές συσκευές - ό,τι μπορεί να χωρέσει ο νους του σύγχρονου καταναλωτή - και καταλήγει σε μια μοντέρνα εκδοχή του σουκ στη διακόσμηση και τα αγαθά των καταστημάτων, υφάσματα, ενδύματα, ασημικά, μπαχαρικά, χαλιά, γλυκά της Ανατολής. Από αυτά τα τελευταία το Ντουμπάι φημίζεται για τους εξαιρετικούς χουρμάδες και εδώ στο Mall θα βρείτε τους καλύτερους στο κατάστημα Bateel, σκέτους ή γεμισμένους με ξηρούς καρπούς, ή ζαχαρωτά ή αποξηραμένα φρούτα.Σαφάρι στους αμμόλοφους της ενδοχώρας
Ολο το Ντουμπάι είναι θεμελιωμένο στην άμμο και γι' αυτό η ερημική ενδοχώρα έχει κάτι από την ψυχή της πόλης. Οι αμμόλοφοι είναι η μοναδική επαφή του ταξιδιώτη με τη φύση και την προηγούμενη ζωή του εμιράτου. Βεβαίως τα 4Χ4 οχήματα είναι ό,τι πιο σύγχρονο έχει να δείξει η αυτοκίνηση εκτός δρόμου και οι οδηγοί είναι εξπέρ στην οδήγηση στους αμμόλοφους που δεν είναι και τόσο ακίνδυνη για τους μη εκπαιδευμένους σε αυτές τις συνθήκες οδήγησης.Τα οχήματα του Arabian Adventures (www.arabian-adventures.com) βγαίνουν από την πόλη του Ντουμπάι και μπαίνουν στην έρημο, όπου οι εικόνες αλλάζουν άρδην. Αριστερά βλέπεις καραβάνια με καμήλες, ενώ δεξιά υπάρχουν φάρμες που εκτρέφουν αυτά τα ζώα και ένας «ιππόδρομος», καμηλόδρομος καλύτερα, όπου συναγωνίζονται τα «πλοία της ερήμου». Κάπου 40 χλμ. έξω από το Ντουμπάι, το κομβόι περνά την πύλη του προστατευόμενου πάρκου της ερήμου, αφού προηγουμένως οι οδηγοί άφησαν ελεύθερο τον μισό περίπου αέρα που είχαν τα οχήματα στα ελαστικά τους, για να μπορούν να τα κουμαντάρουν στους αυχένες των αμμόλοφων. Νωρίτερα οι επιβάτες παρακολουθούν μια επίδειξη με κυνηγετικά γεράκια, μια δραστηριότητα που έχει βαθιές ρίζες στην άμμο της ερήμου.
Μετά αρχίζει μια πραγματική δοκιμασία των επιβατών, των οδηγών και των οχημάτων στους αμμόλοφους. Τα αυτοκίνητα ισορροπούν στη λοφογραμμή, ανεβαίνουν και κατεβαίνουν στα «κύματα» της άμμου, όπως οι σέρφερ ιππεύουν τα κύματα της θάλασσας, και οι τροχοί τους σχεδιάζουν έναν δρόμο πάνω στην αδιατάρακτη επιφάνεια που απλώνεται ως τη γραμμή του ορίζοντα όπου δύει ο ήλιος.
Στο τέλος, σε έναν παραδοσιακό καταυλισμό που έξω περιμένουν καμήλες για να πάνε τους «ναύτες» της ερήμου μια βόλτα, στρώνονται τα χαμηλά τραπέζια και οι συνδαιτυμόνες δοκιμάζουν την τοπική κουζίνα καθισμένοι σε μαξιλάρια, καθώς μια χορεύτρια χορεύει με πάθος αυτό που εμείς λέμε «χορό της κοιλιάς» αλλά καμιά σχέση δεν έχει. Η γαστέρα των θεατών είναι απασχολημένη με τα γεμιστά πιτάκια, τα φαλάφελ, τις γεμιστές με κοτόπουλο αραβικές πίτες, τα κόφτα, τα ψημένα στη σχάρα αρνίσια παϊδάκια και το πικάντικο ρύζι.
Τα παλάτια των ξένων
Κάτω στη βάση του Μπαρτζ Χαλίφα, το «Armani Hotel» (www.armanihotels.com) σε απογειώνει αλλιώς. Ο ιταλός σχεδιαστής του στυλ Τζιόρτζιο Αρμάνι δημιούργησε έναν χώρο που αντανακλά την καθαρή και ως εκ τούτου αυθεντική κομψότητα, με απλότητα και άνεση. Το ξενοδοχείο, τα δωμάτια, οι σουίτες με την εκπληκτική θέα, τα εστιατόρια που κάνουν έναν γύρο στις κουζίνες του κόσμου και φυσικά της Μεσογείου, όλα είναι τυλιγμένα σε μια σοφιστικέ ατμόσφαιρα που αποτελεί την ευρωπαϊκή νότα στη φιλοξενία στο Ντουμπάι. Μπορεί η αισθητική και η ατμόσφαιρα του Αρμάνι να μας πηγαίνει περισσότερο, αλλά εγγύτερα στο πνεύμα του Ντουμπάι είναι το ξενοδοχείο που σαν κατάρτι καρφωμένο στην Τζουμέιρα (Ομορφη) αμμουδιά μοιάζει να αρμενίζει στη θάλασσα.
Το «Burj Al Arab» (www.burj-al-arab.com) είναι σύμβολο της πόλης, της πιο χλιδάτης πλευράς της ζωής στο Ντουμπάι, διακοσμημένο με φύλλα χρυσού. Για να τα δείτε όμως, αν δεν είστε ένοικοι, θα πρέπει να κάνετε κράτηση στα ιδιαίτερα ακριβά εστιατόρια ή μπαρ του ξενοδοχείου. Ούτως ή άλλως τα πιο επιβλητικά κτίρια στο Ντουμπάι είναι τα ξενοδοχεία. Υπάρχουν πάνω από 400, όλα αστεράτα, και οι πιο γνωστές αλυσίδες που «τυλίγουν» τον γνωστό κόσμο είναι παρούσες, και η παρουσία τους αυτή είναι ζήτημα τιμής να είναι λαμπερή. Ειδικά τη νύχτα, ορισμένα από αυτά τα ξενοδοχεία λάμπουν πραγματικά στις δύο πλευρές του Καναλιού και προσφέρουν μιαν άλλη εικόνα, ιδιαίτερα φανταχτερή, της πόλης. Αυτή την εικόνα μπορεί να απολαύσει ο επισκέπτης σε μια κρουαζιέρα με πλωτό εστιατόριο, ένα παραδοσιακό ξύλινο καραβάκι («ντχόου»), φορτωμένο και αυτό με χιλιάδες λαμπιόνια, απολαμβάνοντας ένα δείπνο με παραδοσιακή κουζίνα και τις εικόνες του κέντρου του Ντουμπάι τη νύχτα.
0 Σχόλια