Νέα Μανωλάδα η μισή Ελλάδα

Θα πληρώσουμε ακριβά τη διάλυση της αγοράς εργασίας

Γιώργος Κύρτσος

Τα έκτροπα στη Νέα Μανωλάδα προετοιμάζουν την επιδείνωση της κατάστασης.

Οι ρατσιστικές επιθέσεις σε βάρος μεταναστών από το Μπαγκλαντές που εργάζονταν στις καλλιέργειες φράουλας στη Νέα Μανωλάδα μας προειδοποιούν για τις συνέπειες της διάλυσης της αγοράς εργασίας.



Δυστυχία για όλους
Στην Ελλάδα έχουν συγκεντρωθεί εκατοντάδες χιλιάδες παράνομοι μετανάστες από διάφορες χώρες με μεγάλα οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα, όπως το Πακιστάν, το Μπαγκλαντές, το Αφγανιστάν, το Ιράκ, η Συρία, η Σομαλία. Προσπαθούν να χορτάσουν την πείνα τους, ενώ πολλοί από αυτούς φιλοδοξούν να προωθηθούν σε πιο αναπτυγμένες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Κατά την περίοδο του μνημονίου ενισχύεται η παραοικονομία σε βάρος της επίσημης οικονομίας και μεγαλώνουν τα κίνητρα για την απασχόληση ανασφάλιστων εργαζομένων, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι νόμιμοι ή παράνομοι μετανάστες. Είναι τέτοια η κλιμάκωση της οικονομικής κρίσης, ώστε ακόμη και μεταξύ των μεταναστών, οι οποίοι είναι πρόθυμοι να προσφέρουν την εργασία τους σε εξευτελιστικές τιμές και χωρίς κοινωνική ασφάλιση, καταγράφονται ποσοστά ανεργίας 25%-30%.
Στη Νέα Μανωλάδα Έλληνες καλλιεργητές φράουλας χρησιμοποίησαν για ένα εξάμηνο εκατοντάδες εργαζόμενους από το Μπαγκλαντές και όταν έφτασε η ώρα να τους πληρώσουν τους αντικατέστησαν με άλλους. Οι απλήρωτοι εργαζόμενοι διεκδίκησαν αυτά που δικαιούνται και η εργοδοσία απάντησε με τους ένοπλους μπράβους της, στέλνοντας δεκάδες εργαζόμενους στο νοσοκομείο με ελαφρά ή σοβαρά τραύματα.
Η περιοχή της Νέας Μανωλάδας έχει ένα ιστορικό άγριας εκμετάλλευσης ξένων εργαζόμενων οι οποίοι εργάζονται σε απάνθρωπες συνθήκες, μένουν συχνά απλήρωτοι, ενώ είναι υποχρεωμένοι να πληρώνουν και ενοίκιο για την παραμονή τους στα παραπήγματα που τους «προσφέρει» η εργοδοσία. Ο συνδυασμός ασύδοτης οικονομικής εκμετάλλευσης και εκδήλωσης ρατσιστικών φαινομένων απειλεί τα απομεινάρια της κοινωνικής συνοχής σε πολλές περιοχές της περιφέρειας.
Οι ακρότητες που παρατηρήθηκαν στη Νέα Μανωλάδα έχουν τη ρίζα τους στις ιδιαίτερα αρνητικές κοινωνικές εξελίξεις της τελευταίας δεκαετίας. Το ελληνικό κράτος δεν φρόντισε να ελέγξει την παράνομη μετανάστευση, η οποία «έτρεχε» την περίοδο 2007-2012 με ρυθμό 100.000-140.000 παράνομοι μετανάστες το χρόνο. Κυβερνητικά, κρατικά αλλά και τοπικά κυκλώματα ενθαρρύνουν, με το αζημίωτο, την απασχόληση ξένων εργαζoμένων με εξευτελιστικές αμοιβές και χωρίς κοινωνική ασφάλιση. Οι μη προνομιούχοι Έλληνες που θα μπορούσαν να καλύψουν τις ανάγκες σε εργατικό δυναμικό στην περιφέρεια δεν ενδιαφέρονται, παρά τα μεγάλα οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν. Κάθε φορά που δημοσιεύονται ανακοινώσεις για την πρόσληψη δεκάδων ή και εκατοντάδων εργαζομένων σε βιομηχανίες του γεωργικού τομέα η ανταπόκριση των Ελλήνων είναι περίπου μηδενική, ενώ οι νόμιμοι και παράνομοι μετανάστες εμφανίζονται πάντα πρόθυμοι να κάνουν τη δουλειά.
Ευρωπαϊκές επιδοτήσεις, τριτοκοσμική εργασία και ελληνική αδιαφορία είναι το μείγμα που χαρακτηρίζει, σε πολλές περιπτώσεις, τον αγροτικό τομέα.

Τουριστική παραοικονομία
Η τουριστική περίοδος του 2012 δεν ήταν ιδιαίτερα ικανοποιητική, εξαιτίας της πολιτικής αστάθειας στη χώρα μας και της σχετικής αρνητικής δημοσιότητας στο εξωτερικό. Η εποχική τόνωση της απασχόλησης που συνδέεται με τον τουρισμό δεν καταγράφηκε στις επίσημες στατιστικές, που έδειξαν την ανεργία να αυξάνεται στη διάρκεια του καλοκαιριού. Η καλοκαιρινή άνοδος της ανεργίας πρέπει να αποδοθεί στο θρίαμβο της παραοικονομίας και στον τουριστικό τομέα. Δημιουργούνται πολλές δεκάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας ακόμη και στις δύσκολες τουριστικές χρονιές, αλλά οι περισσότερες από αυτές δεν καταγράφονται στις επίσημες στατιστικές, εφόσον ισχύει ο κανόνας της κακοπληρωμένης και ανασφάλιστης εργασίας.
Το φετινό τουριστικό καλοκαίρι προβλέπεται πολύ καλό και θα πρέπει λογικά να υπάρξει τόνωση της απασχόλησης, παρά το πέρασμα πολλών τουριστικών επιχειρήσεων από την οικονομία στην παραοικονομία, σε μια προσπάθεια να ελέγξουν το κόστος λειτουργίας τους και τις φορολογικές επιβαρύνσεις.
Από τη στιγμή που στον αγροτικό τομέα πολλοί Έλληνες παραγωγοί επενδύουν στους νόμιμους και παράνομους μετανάστες και στον τουρισμό ενισχύεται η επιρροή της παραοικονομίας σε βάρος της οικονομίας, δεν μπορούμε να ελπίζουμε σε σοβαρή βελτίωση της απασχόλησης στην Ελλάδα.

Ανεργία χωρίς προηγούμενο
Το επίσημο ποσοστό ανεργίας, που υπολείπεται του πραγματικού, αυξήθηκε από 21,5% του οικονομικά ενεργού πληθυσμού τον Ιανουάριο του 2012 σε 27,2% του οικονομικά ενεργού πληθυσμού τον Ιανουάριο του 2013. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ειδικών της ΓΣΕΕ και του ΚΕΠΕ, η ανεργία θα πλησιάσει το φράγμα του 30% του οικονομικά ενεργού πληθυσμού στη διάρκεια του 2013, προτού αρχίσει μία σταδιακή και αβέβαιη υποχώρηση. Ακόμη και το ΔΝΤ και η κυβέρνηση Σαμαρά αναθεωρούν συνεχώς προς το χειρότερο τις προγνώσεις τους για την εξέλιξη της ανεργίας, οι οποίες αποδεικνύονται ξεπερασμένες από τη σκληρή πραγματικότητα που έχει διαμορφωθεί στην αγορά εργασίας.
Το Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων για το 2013, το οποίο συνέταξε το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης και απέστειλε ήδη στις Βρυξέλλες, προβλέπει ανεργία 25,8% για το 2013 και 24,8% για το 2014. Οι προηγούμενες κυβερνητικές προγνώσεις ήταν για ανεργία 22,8% το 2013 και 21,4% το 2014. Ήδη το ποσοστό ανεργίας κινείται πάνω από το 27% και φαίνεται ότι θα πλησιάσει το ψυχολογικό φράγμα του 30% εντός του 2013.

Κοινωνική διάλυση
Οι αρνητικές εξελίξεις στον τομέα της απασχόλησης οδηγούν σε μία κοινωνική διάλυση χωρίς προηγούμενο τα τελευταία 60 χρόνια. Ο αριθμός των απασχολούμενων έχει μειωθεί σε 3,6 εκατομμύρια επί συνόλου 8,3 εκατομμυρίων ατόμων ηλικίας από 15 έως 74 ετών. Στη διάρκεια της τελευταίας πενταετίας ο αριθμός των ανέργων αυξήθηκε κατά 964.000 άτομα. Πριν από την κρίση του 2008 οι απασχολούμενοι ξεπερνούσαν κατά 1 εκατομμύριο το άθροισμα των ανέργων και των οικονομικά μη ενεργών, ενώ τώρα υπολείπονται κατά 1 εκατομμύριο, γεγονός που αλλάζει δραματικά τη σύνθεση της ελληνικής κοινωνίας και περιορίζει τις πιθανότητες εξόδου από την κρίση.
Παρατηρείται επίσης μεγάλη αύξηση του αριθμού των ανασφάλιστων εργαζομένων –οι οποίοι, σύμφωνα με έρευνες των αρμόδιων κρατικών υπηρεσιών, κινούνται μεταξύ 25%-30% του συνόλου των εργαζομένων–, ενώ διευρύνεται η αξιοποίηση από την εργοδοσία των λεγόμενων ελαστικών μορφών εργασίας. Το τελευταίο διάστημα αναπτύσσεται και η απλήρωτη εργασία, καθώς πολλές επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα αδυνατούν να καταβάλουν τους μισθούς των εργαζομένων σε αυτές.

Πολιτική εκμετάλλευση
Η διάλυση της αγοράς εργασίας επιταχύνει και την κατάρρευση των οικονομικών της κοινωνικής ασφάλισης. Η αύξηση της ανεργίας, της ανασφάλιστης εργασίας, των ελαστικών μορφών εργασίας και η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών εξαιτίας της μείωσης των μισθών στερούν από το ασφαλιστικό, συνταξιοδοτικό σύστημα πολύτιμα έσοδα. Προετοιμάζεται, λοιπόν, το έδαφος για έναν νέο γύρο περικοπών στις συντάξεις και τις παροχές, ο οποίος αναμένεται να ξεκινήσει στη διάρκεια του καλοκαιριού.
Η κυβέρνηση Σαμαρά προσπαθεί να αντιμετωπίσει την κατάρρευση της αγοράς εργασίας όχι με την αναγκαία αλλαγή της οικονομικής πολιτικής που εφαρμόζεται αλλά με τη δημιουργία 400.000 προσωρινών θέσεων απασχόλησης. Πρόκειται για παλαιοκομματικού τύπου διαχείριση της κρίσης στον τομέα της απασχόλησης, που είναι βέβαιο ότι θα οδηγήσει στην κατασπατάληση μεγάλου μέρους των πόρων του ΕΣΠΑ και στην ανάπτυξη της «βιομηχανίας» του ρουσφετιού.